Co z tego wyrośnie

Ekonomiczne aspekty stosowania kwalifikowanego materiału siewnego.

W Polsce zboża zajmują około 70% ogólnej powierzchni zasiewów. Uprawia je co najmniej 90% gospodarstw rolnych. Zboża stanowią więc produkcję strategiczną, a ich opłacalność rzutuje na ogólną sytuację ekonomiczną polskiego rolnictwa.

Posługiwanie się materiałem własnym pochodzącym z ko­lejnych rozmnożeń prowadzi do spadku plonu na skutek tzw. "wyradzania się ziarna" w za­kresie od 5 do 10%, ale może także przekroczyć 20%. Zatem przy plonach sięgających 5-6 t/ha spadki plonu mogą sięgać 1 tony.

Systematyczne kupowanie nasion kwalifikowanych, oprócz gwarancji wysokiej wartości siewnej, daje możliwość korzy­stania z postępu hodowlanego.

Niedocenianie postępu biologicznego przez rolników jest bardzo dużym błędem. Wprowadzanie do uprawy nowej, plenniejszej odmiany jest najtańszą inwestycją w gospodarstwie rolnym.

Przy takich samych nakładach i środkach produkcji możliwe jest podniesienie plonów, a tym samym dochodu netto nawet o kilkanaście procent.

W naszym kraju oficjalnie odnawia się tylko 7% materiału siewnego zbóż, można ten procent podwoić, gdy się weźmie pod uwagę dane nieoficjalne. Ale nawet 14% odnawianych nasion, to bardzo niewiele w stosunku do prawie 70% w Niemczech.

Rolnik wrzucając nasiona do gleby powinien myśleć o tym, co z tego urośnie, jaki uzyska plon, czy będzie on satysfakcjonujący. Niewątpliwie stosowanie dobrej jakości nasion kwalifikowanych daje wymierne efekty ekonomiczne, to się po prostu opłaca.

Są trzy sposoby zwiększenia dochodowości produkcji rolniczej: wzrost plonu, obniżenie kosztów produkcji i wzrost cen płodów rolnych. Rolnik może mieć wpływ tylko na poziom plonowania zbóż oraz wysokość ponoszonych kosztów produkcji. Z uwagi na skalę produkcji pojedynczy rolnik nie ma praktycznie żadnego wpływu na poziom cen płodów rolnych. Wyższe plony są możliwe do uzyskania poprzez zastosowanie do siewu dobrych jakościowo nasion. Koszty produkcji można optymalizować jedynie, gdy rolnik wie, jaką odmianę sieje. Każda odmiana wymaga indywidualnego podejścia. Aby uzyskać satysfakcjonujący plon przy niskich kosztach, należy dostosować technologię produkcji ściśle do wymagań danej odmiany. Dlatego tak ważne jest posiadanie wiedzy na temat cech uprawianej odmiany. Szczegółowe informacje o każdej odmianie można znaleźć w materiałach firm nasiennych lub kontaktując się przedstawicielami terenowymi Ośrodka Doradztwa Rolniczego.

Stosowanie do siewu kwalifikowanych nasion, w połączeniu z dostosowaną do danej odmiany i warunków klimatyczno-glebowych technologią produkcji, pozwoli uzyskać dobry jakościowo zbiór. Ziarno jest łatwiej sprzedać, można uzyskać wyższą cenę, a jeśli przeznaczone jest do żywienia zwierząt we własnym gospodarstwie, to efekty żywienia są lepsze. Z kolei dla przetwórcy wyższa jakość skupionego surowca, to oszczędności wynikające z mniejszej ilości odpadów, z ograniczeń lub zaniechania stosowania "polepszaczy", to również optymalizacja i stabilizacja produkcji, a przede wszystkim wyższa jakość wytwarzanych produktów i pewniejszy zbyt. Lepszy surowiec, to rozwój sektora przetwórczego, zapewnienie wysokiej jakości pasz i żywności, a poprzez możliwości śledzenia pochodzenia surowca na każdym etapie produkcji, szansa zwiększenia bezpieczeństwa żywieniowego kraju.

Wejście Polski do Unii Europejskiej spowodowało wzrost konkurencji na wielu płaszczyznach. Szanse przetrwania i rozwoju mają jedynie przedsiębiorstwa rolne najlepsze, posiadające przewagę konkurencyjną. Pojedyncze gospodarstwa rolne staną się konkurencyjne, jeżeli oferowane przez nie produkty, w tym zboża, będą posiadały wymagane właściwości, wysoką jakość i cenę atrakcyjną i pożądaną przez rynek.

Postęp biologiczny w Polsce wykorzystywany jest tylko w niewielkim stopniu. Świadczy o tym częstotliwość wymiany materiału siewnego zasadniczo odbiegająca od zalecanego okre­su 3-4 lat. W wielu gospodar­stwach okres wymiany materiału siewnego przekracza kilkanaście lat. Skutkiem tego jest katastro­falna jakość materiału siewnego w praktyce.

Dopłaty do materiału siewnego

Przedmiot dopłaty

Dopłaty udziela się do powierzchni gruntów ornych obsianych lub obsadzonych materiałem siewnym kategorii elitarny lub kwalifikowany. Gatunki roślin uprawnych określa Rozporządzenie Rady Ministrów. Ilość materiału siewnego kategorii elitarny lub kwalifikowany zużyta do obsiania lub obsadzenia tych powierzchni powinna być nie mniejsza niż ilość minimalna określona w Rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie minimalnej ilości materiału siewnego, jaka powinna być użyta do obsiania lub obsadzenia 1 ha powierzchni gruntów ornych.

Stawki dopłat oraz maksymalny pułap dopłaty

Stawki dopłat do 1 ha powierzchni gruntów ornych obsianych lub obsadzonych materiałem siewnym kategorii elitarny lub kwalifikowany wynoszą odpowiednio:
. 100 zł - w przypadku zbóż i mieszanek zbożowych;
. 160 zł - w przypadku roślin strączkowych;
. 500 zł - w przypadku ziemniaków.

Bez względu na formę i cel pomocy otrzymanej w ramach pomocy de minimis w rolnictwie, w dowolnie wyznaczonym okresie trzech lat obrotowych, łączna kwota pomocy dla producenta rolnego nie może przekroczyć 7500 euro, wliczając w to dopłaty, które producent rolny otrzyma z tytułu zużytego do siewu lub sadzenia materiału siewnego kategorii elitarny lub kwalifikowany.

Gatunki roślin uprawnych objęte dopłatami

Dopłatami z tytułu zużytego do siewu lub sadzenia materiału siewnego kategorii elitarny lub kwalifikowany obejmuje się materiał siewny kategorii elitarny lub kwalifikowany następujących gatunków roślin uprawnych (gatunków roślin rolniczych):
1. w przypadku zbóż:
a) pszenica zwyczajna,
b) żyto (populacyjne, syntetyczne lub mieszańcowe),
c) jęczmień,
d) pszenżyto,
e) owies;
2. w przypadku roślin strączkowych:
a) łubin (żółty, wąskolistny lub biały),
b) groch siewny,
c) bobik,
d) wyka siewna;
3. ziemniak.

Minimalne ilości wysiewu

Minimalna ilość materiału siewnego gatunków roślin rolniczych, jaka powinna być użyta do obsiania lub obsadzenia 1 ha powierzchni gruntów ornych, wynosi:
1. 150 kg - w przypadku pszenicy zwyczajnej;
2. 130 kg - w przypadku żyta populacyjnego
3. 80 kg - w przypadku żyta mieszańcowego lub syntetycznego;
4. 130 kg - w przypadku jęczmienia;
5. 150 kg - w przypadku pszenżyta;
6. 150 kg - w przypadku owsa;
7. 150 kg - w przypadku łubinu (żółtego, wąskolistnego lub białego);
8. 200 kg - w przypadku grochu siewnego;
9. 80 kg - w przypadku wyki siewnej;
10. 270 kg - w przypadku bobiku;
11. 2500 kg - w przypadku ziemniaka;
12. 140 kg - w przypadku mieszanek zbożowych sporządzonych z materiału siewnego gatunków lub odmian roślin zbożowych wymienionych w pkt 1-6.

Termin składania wniosków

Wniosek o przyznanie dopłaty z tytułu zużytego do siewu lub sadzenia materiału siewnego kategorii elitarny lub kwalifikowany, składa się:
1) w okresie od dnia 1 grudnia do dnia 15 lutego - w przypadku materiału siewnego zbóż ozimych kategorii elitarny lub kwalifikowany, zakupionego lub wydanego z magazynu i zużytego do siewu w okresie od dnia 1 lipca do dnia 30 listopada danego roku kalendarzowego
2) w okresie od dnia 15 kwietnia do dnia 15 czerwca - w przypadku materiału siewnego zbóż jarych, roślin strączkowych lub sadzeniaków ziemniaka kategorii elitarny lub kwalifikowany, zużytego do siewu lub sadzenia w roku złożenia wniosku.

Dopłatę, o której mowa, wypłaca się w terminie 30 dni od dnia wydania decyzji o przyznaniu dopłaty z tytułu zużytego do siewu lub sadzenia materiału siewnego kategorii elitarny lub kwalifikowany.

Henryk Sikorski

Szczegółowe informacje dotyczące dopłat do materiału siewnego można znaleźć na stronie www.arr.gov.pl lub w Oddziałach Terenowych Agencji Rynku Rolnego.

22.01.2009