Kontrola w rolnictwie ekologicznym - prowadzenie dokumentacji

Każdy podmiot gospodarczy produkujący, przetwarzający lub importujący produkty ekologiczne ma obowiązek podporządkowania swojej działalności systemowi kontroli. Kontrola obejmuje cały łańcuch produkcji począwszy od producenta poprzez przetwórcę, aż do handlu.

System kontroli powołuje każde państwo członkowskie UE. Jednostki kontrolne mogą być państwowe lub prywatne. Jeżeli są prywatne, to musi być państwowy organ nadzoru. W Polsce przyjęto system z prywatnymi jednostkami kontroli i państwowym nadzorem. W chwili obecnej jest 6 jednostek kontrolnych upoważnionych przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Jednostką nadzorującą jest Główny Inspektorat Jakości Handlowej Artykułów Spożywczych (GIJHARS).

Rolnik chcący produkować w systemie rolnictwa ekologicznego, zgodnie z Rozporządzeniem 2092/91 i Ustawą o rolnictwie ekologicznym z dnia 20 kwietnia 2004 roku, powinien zgłosić taką chęć do wybranej jednostki kontrolnej i na odpowiednim formularzu do WIJHARS (w przypadku woj. podlaskiego w Białymstoku).

Gospodarstwa ekologiczne każdego roku są kontrolowane przez inspektorów jednostek kontrolnych. Od roku 2004 kontrolowani są również przez kontrolerów ARiMR i mogą być również kontrolowani przez inspektorów IJHARS. Każda kontrola ma inny cel. Każda jest ważna i dobrze, aby była pozytywna.

Z punktu widzenia rolnika, który wchodzi w 5-letni kontrakt w ramach programów rolnośrodowiskowych bardzo istotna jest kontrola prowadzona przez jednostki kontrolne certyfikujące. Inspektorzy tych jednostek kontrolują zgodność produkcji z Rozporządzeniem 2092/91. W okresie kontraktowym rolnik musi uzyskać każdego roku pozytywne poświadczenie (w pierwszym roku, że jest objęty kontrolą, w drugim, że jest w okresie przestawiania i najczęściej w dalszych latach uzyskać "certyfikat zgodności"). W przypadku braku takich dokumentów trzeba się liczyć z ustawowymi konsekwencjami, które znaczą zmniejszenie płatności rolnośrodowiskowych w 100%.

W związku z tym, rolnik powinien prowadzić produkcję zgodnie z wymogami. Jednym z wymogów jest prowadzenie dokumentacji. W wielu przypadkach dokumentacja jest niepełna. Jest to poważne uchybienie. Tak naprawdę najlepiej byłoby, aby rolnicy prowadzili pełną księgowość. Kontrola zgodności produkcji z wymogami wymaga udokumentowania zdarzeń mających miejsce w gospodarstwie. Dotyczy to produkcji roślinnej, zwierzęcej, zaopatrzenia, zbytu, itp.

Chcę zwrócić uwagę na dokumentowanie działalności związanej z ewidencją zwierząt gospodarskich.
Rejestry zwierząt muszą zawierać następujące informacje (Rozporządzenie Rady 2092/91/EWG z dnia 24 czerwca 1991 roku):
• Według gatunków, w zakresie zwierząt gospodarskich przybywających do gospodarstwa rolnego: pochodzenie, data przybycia, okres konwersji*, znak identyfikacyjny i dokumentację weterynaryjną.
• W zakresie zwierząt gospodarskich opuszczających gospodarstwo rolne: wiek, liczebność, waga w przypadku uboju, znak identyfikacyjny i przeznaczenie.
• Szczegóły każdego przypadku utraty zwierząt i jej przyczyny.
• W zakresie karmienia zwierząt: dodatki paszowe, proporcje rozmaitych składników w porcjach karmy oraz okresy sezonowego wypasu bydła.
• W zakresie zapobiegania i leczenia chorób oraz opieki weterynaryjnej: data leczenia, diagnoza, rodzaj środka leczniczego, metoda leczenia i zalecenia lekarskie dla opieki weterynaryjnej z uzasadnieniem i okresem karencji obowiązującym zanim produkty pochodzenia zwierzęcego będą mogły zostać wprowadzone do obrotu.

Opracował: Andrzej Konert

--------------------------
* konwersja zwierząt gospodarskich - okres przez jaki zwierzęta muszą być chowane zgodnie z wymogami ustanowionymi w Rozporządzeniu, aby były sprzedawane jako ekologiczne (lub ich produkty).